ဗုိလ္ခ်ဳိမိ ဂူေျပာက္သည္ မဟာေဗာဓိပံု ကြမ္းေတာင္ ေပါက္လုိဏ္ ႏွစ္ဆင့္ဘုရားျဖစ္ၿပီး ခရစ္ (၁၃)ရာစုႏွစ္က တည္ခဲ့သည္။ ၿဗိတိသွ်တုိ႔က ၁၈၈၅ ခုႏွစ္တြင္ အထက္ ျမန္မာႏုိင္ငံကုိ သိမ္းပိုက္ၿပီးေနာက္ ျမန္မာ တုိင္းရင္းသားမ်ားက အဂၤလိပ္တုိ႔အား ဆန္႔က်င္ ေတာ္လွန္ တုိက္ခုိက္ခဲ့ရာ ပုဂံမွ ဗုိလ္ခ်ဳိသည္ ထင္ရွားေသာ နယ္ခ်ဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ တစ္ဦး ျဖစ္သည္။ ၁၈၉၆ တြင္ သီရိပစၥယာရွိ ဂူေျပာက္အတြင္း အဂၤလိပ္တုိ႔က ဗိုလ္ခ်ိဳအား ဖမ္းဆီးရမိခဲ့သည့္ အတြက္ ဗုိလ္ခ်ဳိမိ ဂူေျပာက္ဟု အမည္တြင္ခဲ့သည္။
ဗုိလ္ခ်ဳိမိဂူေျပာက္ ဘုရားတြင္ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ားႏွင့္ အဂၤေတ ပန္းေတာ့လက္ရာမ်ား ရွိသည္။ ၾကက္တငို အ၀ုိင္းဈ ေထာင့္ေဘာင္ပန္း ႏွင့္ စက္၀ုိင္းအတြင္းမွ ပန္းကြက္အလွမ်ား နံရံတြင္ ေဘာင္ခတ္ ထားသည့္ သစ္ရြက္ပံု ပန္းတန္း၊ စိန္ကြက္ပံုနံရံ ပန္းခ်ီမ်ားႏွင့္ ေခတ္ေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ေရးဆဲြထားသည့္ ေလွပံုမ်ား ရွိသည္။
ဗုိလ္ခ်ဳိမိဂူေျပာက္၏ မဟာေဗာဓိ ကြမ္းေတာင္မွ ေလးေထာင့္ကြက္ အတြင္း ရုပ္ပံုပါသည့္အ၀ုိင္း ကြက္ပံု ေဖာ္ထားသည့္ အဂၤေတ ပန္းေတာ့လက္ရာမ်ား၊ အ၀င္မုခ္မွ ရာမ လက္ညိွဳးပံု တံကဲပန္း၊ တုိင္ဖံုးပန္း၊ တုိင္ေအာက္ခံ အုိးမွ အဂၤေတပန္းႏွင့္ အရုပ္မ်ား ခ်င္မိတ္တုိးတန္းမွ အဂၤေတပန္းမ်ား ကုိ ေလ့လာႏုိင္သည္။
ဦးေမာင္ေမာင္ (ရန္ကုန္တကၠသိုလ္) ၏ ပုဂံေစတီပုထုိးမ်ား
