ဥပုသ္ေစာင့္ျခင္း
ဗုဒၶဘာသာဝင္တို႔သည္ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဝါတြင္းကာလ၌ ဥပုသ္ေစာင့္ေလ့ရွိၾကသည္။ ဝါကၽြတ္သြားေသာ္ ဥပုသ္ ေစာင့္သူ မရွိသေလာက္ ရွားသြားသည္။ အခ်ိဳ႕ေသာ လူႀကီးအနည္းငယ္မွ်ေလာက္သာ ဥပုသ္ ေစာင့္ၾကေတာ့ သည္။ အခ်ိဳ႕မွာ ဝါတြင္းကာလတြင္ပင္ ဥပုသ္သီလ မေစာင့္ျဖစ္ၾကေပ။ အခ်ိဳ႕ကား ဝါဝင္ ဝါထြက္ေလာက္သာ ဥပုသ္ေစာင့္ႏုိင္ၾကသည္။ က်န္းမာေရး၊ လူမႈေရးတုိ႔ေၾကာင့္ ဥပုသ္ မေစာင့္ႏိုင္ၾကေပ။
ဥပုသ္သီလေစာင့္ျခင္းသည္ အလြန္ပင္ ေက်းဇူးႀကီးလွပါသည္။ သုိ႔ရာတြင္ ဥပုသ္ေစာင့္လွ်င္ တကယ့္အရိယာ ဥပုသ္မ်ိဳးျဖစ္ရန္ေတာ့ လုိအပ္ပါသည္။ ဥပုသ္တြင္ သာသနာေတာ္တြင္းဥပုသ္၊ သာသနာပဥပုသ္ ဟူ၍ရွိရာ သာသနာပ၌ ေစာင့္ေသာဥပုသ္ႏွင့္ သာသနာေတာ္တြင္း ေစာင့္ေသာဥပုသ္တုိ႔သည္ ေက်းဇူးမ်ားျခင္း၊ အက်ိဳးရျခင္းတုိ႔ တူညီႏိုင္မည္မဟုတ္ေခ်။ သာသနာပဥပုသ္သည္ သမထဘာဝနာမွ်သာ လုပ္ႏုိင္သည္။ ဝိပႆနာ သာသနာကုိ အားထုတ္ခ်င္ေသာ္လည္း ရႏိုင္လိမ့္မည္မဟုတ္။
ယခုအခ်ိန္တြင္ သာသနာေတာ္ ထြန္းကားေနခ်ိန္ျဖစ္၍ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းသို႔သြားကာ ဥပုသ္ ေစာင့္ထိန္း က်င့္သံုးေနလွ်င္ တစ္ေန႔တာ ဝိပႆနာ ဘာဝနာတရား ပြားမ်ား အားထုတ္ႏုိင္သည္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီး ေက်ာင္းတုိင္းလုိလုိပင္ တရားအားထုတ္မႈကုိ အားေပးလ်က္ရွိၾကသည္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္ပါသည္။
အမွန္စင္စစ္ ရွစ္ပါးသီလ ေစာင့္ထိန္းျခင္းသည္ အျဗဟၼရိယ သိကၡာပုဒ္၊ ဝိကာလေဘာဇန သိကၡာပုဒ္၊ နစၥ၊ ဂီတ၊ ဝါဒိတ၊ ဝိသုက၊ ဒႆန၊ မာလာဂႏၶ သိကၡာပုဒ္၊ ဥစၥာသယန မဟာသယန သိကၡာပုဒ္ တုိ႔သည္ ကာမဂုဏ္တရား မ်ား တုိးပြားရာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ယင္းတုိ႔ကုိ ေခါင္းပါးရန္ က်င့္လုိက္ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါသည္။
လူတို႔သည္ ငါးပါးသီလကုိ ေန႔စဥ္မျပတ္ ေစာင့္ထိန္းၾကကုန္သည္။ ငါးပါးသီလသည္ က်င့္႐ုိးက်င့္စဥ္ သီလသာ ျဖစ္သည္။ ထုိငါးပါးသီလထက္ ထူျခား၍ အရိယာသံဃာ၊ ပုထုဇဥ္ရဟန္းသာမေဏမ်ား၊ ရာသက္ပန္ ေဆာက္တည္ က်င့္ႀကံသည့္ သီလမ်ားထဲမွ ေမထုတ္မျပဳ၊ ညစာမစား၊ ပဲြလမ္းမၾကည့္၊ ပန္းနံ႔သာမျခယ္၊ ျမင့္ရာ ျမတ္ရာမေနျခင္း ဆုိေသာ ထုိသိကၡာပုဒ္မ်ားအား အရိယာသံဃာေတာ္၊ သာမေဏမ်ားကဲ့သုိ႔ အၿမဲမဟုတ္သည့္တုိင္ ဥပုသ္ေန႔မ်ားကဲ့သုိ႔ အမ်ားသတ္မွတ္ ေစာင့္ထိန္းၾကသည့္ ေန႔တစ္ေန႔တြင္ ေရွာင္ၾကဥ္မည္ ဟူ၍ အက်င့္သီလႏွင့္ က်င့္ႀကံျပည့္စံုေနသည္ကုိ ဥပုသ္ေစာင့္ျခင္း ဟုေခၚသည္။
တရားအားထုတ္ ရျခင္းေၾကာင့္ စိတ္ၾကည္လင္မႈ ခံစားရၿပီး ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ ေမာဟတုိ႔သည္လည္း နည္းပါးသြားႏိုင္ပါသည္။ ဥပုသ္ေစာင့္ျခင္းသည္ အစ၌ ခက္ခဲသည္ဟု ထင္ရေသာ္လည္း ၾကာလာလွ်င္ ဥပုသ္ ေစာင့္ျခင္းတြင္ ေပ်ာ္ေမြ႕လာပါလိမ့္မည္။ တရားႏွင့္ ေပ်ာ္ေမြ႕ျခင္းသည္ အျခားမည္သည့္အရာမွ် လုိက္မမီေၾကာင္း ေတြ႕လာပါမည္။