ဘဝေဟာင္းကုိ ျမင္ျခင္း

ဗုဒၶသည္ က်င့္စဥ္တရားကုိ ေဟာၾကားထားေပသည္။ ထုိက်င့္စဥ္အတုိင္း အမွန္တကယ္ ေဆာက္တည္ က်င့္သံုး သူသည္ စင္ၾကယ္ေသာ ဥာဏ္မ်က္စိကုိ ရရွိႏုိင္သည္သာ ျဖစ္သည္။ ထုိဥာဏ္မ်က္စိျဖင့္ ေရွး၌ ျဖစ္ခဲ့ဖူးေသာ ခႏၶာအစဥ္ကုိ သိျမင္ႏုိင္သည္။ ေရွး၌ ျဖစ္ခဲ့ဖူးေသာ ဘ၀မ်ားစြာကုိ လည္းေကာင္း၊ ထုိထုိဘ၀ မ်ားစြာတုိ႔၌ ျဖစ္ခဲ့ဖူးေသာ အမ်ိဳးအႏြယ္၊ ၿမိဳ႕ရြာေဒသတုိ႔ကုိ လည္းေကာင္း၊ မည္သုိ႔ မည္ပံု ခ်မ္းသာၾကြယ္၀သည္၊ ဆင္းရဲ ႏြမ္းပါးသည္ စေသာ အျခင္းအရာကုိ လည္းေကာင္း ျပန္လည္၍ ေအာက္ေမ့ သိျမင္ႏုိင္သည္သာ ျဖစ္သည္။

ဥပမာအားျဖင့္ ေယာက္်ားတစ္ေယာက္သည္ မိမိေနထုိင္သည့္ ရြာမွ အျခားတစ္ရြာသုိ႔ သြားေရာက္သည္။ မိတ္ေဆြ အသီးသီးတုိ႔၏ အိမ္မ်ားသုိ႔လည္း ၀င္ေရာက္သည္။ ထုိသူသည္ မိမိရြာသုိ႔ ျပန္လာၿပီးလွ်င္ သြားေရာက္ခဲ့ေသာ ခရီးစဥ္ကုိ ျပန္လည္၍ ေအာက္ေမ့ေလသည္။

"" ငါသည္ ရြာမွ ထြက္ခြာ၍ မည္သည့္လမ္းျဖင့္ သြားသည္။ ေႏွးေႏွးသြားသည္။ ျမန္ျမန္သြားသည္။ လမ္း၌ မည္သူႏွင့္ ေတြ႕ဆံုသည္၊ ထုိရြာသို႔ ေရာက္လွ်င္ မည္သူ႔ အိမ္ကုိ ေရွးဦးစြာ ၀င္သည္၊ မည္သည့္ စကားကုိ ေျပာခဲ့သည္၊ ထုိ႔ေနာက္ အျခား မည္သူ႔အိမ္သုိ႔ သြားျပန္သည္၊ အိမ္တံခါး ပိတ္ထားသျဖင့္ အျခားအိမ္သုိ႔ သြားျပန္ သည္။ မည္သူႏွင့္ေတြ႕၍ မည္သည့္ အေၾကာင္း ေျပာခဲ့သည္ "" စသည္ျဖင့္ တစ္ဖန္ ျပန္၍ ေအာက္ေမ့ သိျမင္ႏုိင္ သကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သည္။

ၾကည္လင္ သန္႔ရွင္း ေနာက္က်ဳကင္းေသာ ေရအုိင္တစ္အုိင္ ရွိသည္။ ထုိေရအိုင္အနီးတြင္ မ်က္စိအျမင္ရွင္း၍ တိမ္သလႅာကင္းေသာ ေယာက္်ားတစ္ေယာက္ ရပ္လ်က္ ေကာင္းစြာ ၾကည့္႐ႈသည္။ ထုိသူသည္ ေရအုိင္ထဲရွိ ခ႐ု၊ ေယာက္သြား၊ ငါး၊ လိပ္တုိ႔၏ သြားလာ လႈပ္ရွားမႈကုိ သိျမင္ႏုိင္ သကဲ့သုိ႔ ျဖစ္သည္။

( မဇၥ်ိမပဏၰာသပါဠိေတာ္၊ ပရိဗၺာဇက၀ဂ္၊ မဟာသကုလုဒါယိသုတ္ )

သမုဒၵရာႀကီး (၆) စင္း

ဤေလာက၌ သမုဒၵရာ၊ သမုဒၵရာဟု ေျပာဆုိေလ့ ရွိၾကသည္။ ဤသုိ႔ ေျပာဆုိအပ္ေသာ အရာသည္ ျမတ္စြာဘုရား၏ အဆံုးအမ၌ သမုဒၵရာ မဟုတ္ေပ။ ႀကီးက်ယ္ မ်ားျပားေသာ ေရအစ ေရအျပင္ သာလွ်င္ ျဖစ္သည္။ သမုဒၵရာ ဟူသည္မွာ မ်က္စိ သမုဒၵရာစစ္စစ္အားျဖင့္ သတၱာ၀ါတုိ႔၏ မ်က္စိသည္ သမုဒၵရာမည္ပါသည္ ထုိမ်က္စိသမုဒၵရာ၌ အဆင္း႐ူပါ႐ံု တည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္သည္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိးအဆင္း တည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ မ်က္စိသမုဒၵရာကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္သည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

နား သမုဒၵရာ

• သတၱ၀ါတုိ႔၏ နားသည္ သမုဒၵရာ မည္ေပသည္။ ထုိ နားသမုဒၵရာ၌ အသံသဒၵါ႐ံု တည္းဟေသာ အဟုန္အရွိန္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိ အသံတည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ နားသမုဒၵရာ ကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္ေပသည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

ႏွာေခါင္း သမုဒၵရာ

• သတၱ၀ါတုိ႔၏ ႏွာေခါင္းသည္ သမုဒၵရာမည္ ေပသည္။ ထုိႏွာေခါင္း သမုဒၵရာ၌ အနံ႔ ဂႏၶာ႐ံုတည္း ဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိ အန႔ံတည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ ႏွာေခါင္းသမုဒၵရာ ကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္ေပသည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

လွ်ာ သမုဒၵရာ

• သတၱ၀ါတုိ႔၏ လွ်ာသည္ သမုဒၵရာမည္ ေပသည္။ ထုိလွ်ာ သမုဒၵရာ၌ အရသာ ရသာ႐ံုတည္း ဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိ အရသာတည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ လွ်ာသမုဒၵရာ ကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္ေပသည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

ကာယ သမုဒၵရာ

• သတၱ၀ါတုိ႔၏ ကုိယ္ခႏၶာသည္ သမုဒၵရာမည္ ေပသည္။ ထုိကုိယ္ သမုဒၵရာ၌ အေတြ႕အထိ ေဖာ႒ဗၺ႐ံုတည္း ဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိ အေတြ႕အထိ တည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ ကုိယ္သမုဒၵရာ ကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္ေပသည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

စိတ္ သမုဒၵရာ

• သတၱ၀ါတုိ႔၏ စိတ္သည္ သမုဒၵရာမည္ ေပသည္။ ထုိ စိတ္သမုဒၵရာ၌ သေဘာတရား ဓမၼာ႐ံုတည္း ဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ ရွိသည္။ အၾကင္သူသည္ ထုိ သေဘာတရား တည္းဟူေသာ အဟုန္အရွိန္ကုိ သည္းခံႏုိင္ျငားအံ့၊ ထုိသူသည္ စိတ္သမုဒၵရာ ကုိ ကူးေျမာက္ၿပီးသူ ျဖစ္ေပသည္။ လႈိင္းေဘး၊ ၀ဲကယက္ေဘး၊ ေရသတၱ၀ါႀကီးမ်ား၏ ေဘးတုိ႔ကုိ ေက်ာ္လြန္ၿပီး သူျဖစ္သည္။ ကမ္းတစ္ဖက္သုိ႔ ေရာက္ရွိၿပီးသူ ရဟႏၱာ ျဖစ္သည္။

(သဠာယတန၀ဂၢ၊ သဠာယတနသံယုတ္၊ သမုဒၵ၀ဂ္၊ သမုဒၵသုတ္)

အရိယာမဂ္

ေဘးရန္ကင္း၍ ေကာင္းက်ိဳးခ်မ္းသာ ျဖစ္ေစတတ္ေသာ လမ္းေကာင္း ကုိေခၚဆုိပါသည္။

အရိယာမဂ္ ဆုိသည္မွာ

• မွန္ကန္ေသာ ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္
• မွန္ကန္ေသာ အႀကံအစည္
• မွန္ကန္ေသာ ေျပာဆုိမႈ
• မွန္ကန္ေသာ ျပဳလုပ္မႈ
• မွန္ကန္ေသာ အသက္ေမြးမႈ
• မွန္ကန္ေသာ အားထုတ္ျခင္း လံု႔လ
• မွန္ကန္ေသာ ေအာက္ေမ့ျခင္း
• မွန္ကန္ေသာ တည္ၾကည္ျခင္း
  

တုိ႔ျဖစ္သည္။

(မူလပဏၰာသပါဠိေတာ္၊ သီဟနာဒ၀ဂ္၊ ၀ိတကၠသ႑ာနသုတ္)

မိစၦာမဂ္

ေဘးရန္ထူေျပာ၍ ပင္ပန္းဆင္းရဲျခင္း ႀကီးစြာ ျဖစ္ေစတတ္ေသာ လမ္းဆုိး ကုိေခၚဆုိပါသည္။

မိစၦာမဂ္ ဆုိသည္မွာ

• မွားေသာ အျမင္
• မွားေသာ အႀကံအစည္
• မွားေသာ စကား
• မွားေသာ ျပဳလုပ္မႈ
• မွားေသာ အသက္ေမြးမႈ
• မွားေသာ အားထုတ္ျခင္း လံု႔လ
• မွားေသာ ေအာက္ေမ့ျခင္း
• မွားေသာ တည္ၾကည္ျခင္း
  

တုိ႔ျဖစ္သည္။

(မူလပဏၰာသပါဠိေတာ္၊ သီဟနာဒ၀ဂ္၊ ၀ိတကၠသ႑ာနသုတ္)

သူတို႔ေၾကာင့္

စိတ္မျဖဴစင္ ညစ္ညဴးေစတတ္သည့္ တရားတုိ႔သည္ -

• သူတစ္ပါး၏ စည္းစိမ္ကုိ ေရွး႐ႈႀကံစည္၍ အလုိရွိျခင္း အဘိဇၥ်ာ 
• မသင့္ေလ်ာ္ရာ၌ လုိခ်င္တပ္မက္ျခင္း ၀ိသမေလာဘ 
• သူတစ္ပါးတုိ႔အား ပ်က္စီးေစလိုျခင္း ဗ်ာပါဒ 
• အမ်က္ထြက္ျခင္း ေကာဓ 
• ရန္ၿငိဳးဖဲြ႔ျခင္း ဥပနာဟ 
• ဂုဏ္ေက်းဇူးကုိ ေခ်ဖ်က္ျခင္း မကၡ 
• ဂုဏ္ၿပိဳင္ျခင္း ပလာသ 
• ျငဴစူျခင္း ဣႆာ 
• ၀န္တုိျခင္း မစၦရိယ 
• လွည့္ပတ္ျခင္း မာယာ 
• စဥ္းလဲျခင္း သေ႒ယ် 
• စိတ္ခက္ထန္ျခင္း ထမၻ 
• ခ်ဳပ္ခ်ယ္ျခင္း သာရမၻ 
• ေမာက္ေမာ္ျခင္း မာန 
• အလြန္ေမာက္ေမာ္ျခင္း အတိမာန 
• မာန္ယစ္ျခင္း မဒ 
• သတိေမ့ေလ်ာ့ျခင္း ပမာဒ တို႔ ျဖစ္သည္။
  

ရဟန္းတို႔ ဤတရား၌ကိန္းေအာင္းလွ်င္ ဤတရားတုိ႔ႏွင့္ ယွဥ္လွ်င္ စိတ္ညစ္ညဴး၏။ စိတ္မျဖဴစင္ျခင္း ျဖစ္၏။ ဤတရားတုိ႔အား သိျမင္၍ ပယ္စြန္႔သည္ရွိေသာ္ စိတ္မညစ္ညဴးေပ။ စိတ္ျဖဴစင္ျခင္း ျဖစ္၏။

(မူလပဏၰသပါဠိေတာ္၊ မူလပရိယာယ၀ဂ္၊ ၀တၳသုတ္)

အပယ္ရတနာဘုရား

အပယ္ရတနာ ဂူဘုရားသည္ သီဟုိဠ္ပံု လုိဏ္တစ္ဆင့္ ဂူဘုရားျဖစ္ၿပီး ခရစ္ (၁၁) ရာစုေႏွာင္းတြင္ က်န္စစ္သားမင္းႏွင့္ အပယ္ရတနာမိဖုရားတို႔ တည္ခဲ့သည္။

က်န္စစ္သားသည္ ေစာလူးမင္းရန္ေၾကာင့္ ျမင္းပါရြာအနီး ပုန္းေအာင္းေနရစဥ္ ဇနီးျဖစ္သူ အပယ္ရတနာက သြားေရာက္ ေတြ႕ဆံုျခင္း၊ ထမင္းပုိ႔ျခင္း ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။ က်န္စစ္သား ပုဂံထီးနန္း ရရွိၿပီးေနာက္ အပယ္ရတနာမိဖုရား ထမင္းလာပုိ႔ရာ အရပ္၌ အမွတ္တရအျဖစ္ အပယ္ရတနာဘုရား ကုိတည္ခဲ့သည္။

အပယ္ရတနာဘုရား တုိက္မအထက္တြင္ ပစၥယာ အဆင့္မ်ား၊ မုိးေလ်ာမ်ား၊ ေထာင့္ေစတီမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္ထားၿပီး ေခါင္းေလာင္းပံု သပိတ္ေမွာက္ အထက္တြင္ ဖ႐ံုတံုးခံ၍ ေဖာင္းရစ္ အထြတ္ေစတီ ရွိသည္။

အပယ္ရတနာဘုရားရွိ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ားတြင္ မဟာယာန (ႀကီးေသာယာဥ္) ဂုိဏ္းဗုဒၶဘာသာႏွင့္ ဟိႏၵဴအယူ၀ါဒႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ပံုမ်ားကုိ အျခားဘုရား မ်ားထက္ ပုိမုိေတြ႕ရသည္။ ဘုရားတြင္ မဟာယာန ဗုဒၶဘာသာႏွင့္ သက္ဆုိင္သည့္ ေဗာဓိသတၱ / အ၀ေလာကိေတသြာရ (ေလာကနာထ) သည္ ၾကာပြင့္ေပၚထုိင္ၿပီး လက္ယာလက္တြင္ ၾကာပြင့္ကိုင္ကာ လက္၀ဲလက္မွာ ၀၇ဒမုျဒာ အေနအထားျဖင့္ ေရးဆဲြထားသည့္ ပံုမ်ား၊ ထုိင္ေနသည့္ နတ္႐ုပ္ပံုမ်ား၊ မတ္တပ္ရပ္ နတ္႐ုပ္ပံုမ်ား၊ ဂူေပါက္တန္း အသီးသီးတြင္ ဗုဒၶပံု၊ ရေသ့ပံုမ်ား၊ စၾကၤအတြင္း ပတ္လမ္း အျပင္နံရံအေပၚဘက္တြင္ အ႐ုိးတပ္ စက္၀ုိင္းမ်ားအတြင္း ျဗဟၼာ၊ သီ၀၊ ဗိႆႏုိး ပံုမ်ားႏွင့္ အ၀င္ခန္းမေဆာင္တြင္ ေရွးမြန္ဘာသာျဖင့္ ကမၸည္းမင္စာ ေရးထုိးထားသည့္ ဗုဒၶ၀င္ နံရံေဆးေရး ပန္းခ်ီမ်ား ရွိသည္။ အပယ္ရတနာဘုရား တြင္ ဇာျပတင္းေပါက္ တပ္ဆင္ထားသည္ကုိ ေလ့လာႏုိင္ပါသည္။

မဟာသမၼတမင္းမ်ား

မဟာသမၼတမင္းမ်ား

• ေရာစမင္း
• ဝရေရာစမင္း
• ကလ်ာဏမင္း
• ဝရကလ်ာဏမင္း
• မႏၶာတုမင္း
• ဝရမႏၶာတုမင္း
• ဥေပါသထမင္း
• ဝရမင္း
• ဥပဝါရမင္း
• မဂၣေဒဝမင္း